True / False / Not Given nasıl çözülür?
IELTS Reading'de en çok yanlış yapılan soru tipi bu. Sebebi zor olması değil — False ile Not Given arasındaki farkın yanlış anlaşılması. Bu yazıyı bitirdiğinde o farkı bir daha karıştırmayacaksın.
Üç cevabın gerçek anlamı
Bu soru tipinde sana bir ifade verilir ve metinle karşılaştırman istenir. Üç seçenek var ama çoğu aday bunları yanlış tanımlıyor.
| Cevap | Ne anlama gelir |
|---|---|
| TRUE | Metin bu ifadeyi doğruluyor. Aynı kelimelerle değil, aynı anlamla. |
| FALSE | Metin bu ifadenin tersini söylüyor. Çelişki var. |
| NOT GIVEN | Metin bu konuda hiçbir şey söylemiyor. Ne doğruluyor ne yalanlıyor. |
Dikkat: burada senden bilgi istenmiyor. Konu hakkında ne bildiğin, neyin mantıklı göründüğü önemli değil. Sadece metinde ne yazdığı önemli.
Şunu unutma
"Bu ifade doğru mu?" diye sorma. "Metin bunu söylüyor mu?" diye sor. İkisi çok farklı sorulardır.
False ve Not Given: asıl ayrım
Adayların çoğu şu hatayı yapar: metinde ifadeyi bulamayınca "demek ki yanlış" deyip False işaretler. Oysa bulamamak yanlış olduğu anlamına gelmez.
Farkı tek cümleyle söyleyeyim: False'ta kanıt vardır ama ters yöndedir. Not Given'da kanıt yoktur.
Metinde şu cümle geçiyor
The museum opens at 9 a.m. on weekdays.
The museum opens at 9 a.m. on weekdays.
TRUE — metin aynı şeyi söylüyor
The museum opens at 10 a.m. on weekdays.
FALSE — metin çelişiyor, saat farklı
The museum is popular with tourists.
NOT GIVEN — metin popülerlikten hiç bahsetmiyor
Üçüncü örneğe dikkat et. Müze popüler olabilir, olmayabilir — bilmiyoruz. Metin bu konuda sessiz. Sessizlik Not Given demektir, False değil.
Adım adım çözüm yöntemi
Her soruda aynı sırayı izle. Alışkanlık haline gelince hız da gelir.
1. İfadeyi oku, anahtar kelimeleri işaretle
Özel isimler, sayılar, tarihler ve değiştirilemeyen terimler senin çapaların. Bunlar metinde genellikle aynen geçer.
2. İfadenin ne iddia ettiğini kendi cümlenle söyle
Bu adımı atlamak pahalıya patlar. İfadeyi anlamadan metinde aramaya başlarsan benzer kelimeleri görüp yanlış paragrafa takılırsın.
3. Metinde ilgili bölümü bul
Sorular metindeki sırayı takip eder. 5. sorunun cevabını bulduysan 6. sorunun cevabı daha aşağıdadır. Bu kural neredeyse hiç bozulmaz ve sana çok zaman kazandırır.
4. Cümleyi tam olarak karşılaştır
Kelimelere değil anlama bak. Sınav hazırlayıcıları aynı kelimeyi nadiren kullanır — increase yerine rise, important yerine significant görürsün.
5. Karar ver ve geç
İlgili paragrafı iki kez okuduysan ve kanıt bulamadıysan cevap Not Given'dır. Aramaya devam etme. Bir soruya 90 saniyeden fazla verme.
Çözümlü örnekler
Aşağıdaki kısa metni oku, sonra üç ifadeyi birlikte çözelim.
Metin
Bees communicate the location of food through a movement known as the waggle dance. Researchers at the University of Sussex filmed thousands of these dances over two years. Their analysis showed that the angle of the dance corresponds to the direction of the food source relative to the sun. Interestingly, the duration of the waggle indicates distance: a longer waggle means the food is further away.
1. The waggle dance tells other bees where food is located.
TRUE
İlk cümle bunu doğrudan söylüyor: communicate the location of food. Farklı kelimeler, aynı anlam.
2. A shorter waggle means the food source is more distant.
FALSE
Metin tam tersini söylüyor: a longer waggle means the food is further away. Kısa değil, uzun. Bu bir çelişki — dolayısıyla False.
3. The Sussex researchers were the first to study the waggle dance.
NOT GIVEN
Metin araştırmacıların bu dansı filme aldığını söylüyor ama ilk kez yapıp yapmadıklarından hiç bahsetmiyor. Öncelik iddiası metinde yok. Burada "muhtemelen değildir" diye düşünüp False demek klasik hatadır.
Üçüncü soru bu tipin özeti gibi: metin bir konuya değiniyor ama sorulan o konunun farklı bir yönü. Değinmek yeterli değil — ifadenin tam olarak söylediği şey metinde olmalı.
En sık düşülen beş tuzak
1. Miktar belirten kelimeler
Tek bir kelime cevabı tersine çevirebilir. Şunlara dikkat et:
| Metinde | İfadede | Sonuç |
|---|---|---|
| some students | all students | FALSE |
| often | always | FALSE |
| may cause | causes | FALSE |
| the largest in Europe | the largest in the world | FALSE |
all, every, never, always, only, none gibi mutlak kelimeler gördüğünde iki kez düşün. Metin nadiren bu kadar kesin konuşur.
2. Kendi bilginle cevaplamak
Metin "yeşil çayın hafızayı güçlendirdiği kanıtlanmamıştır" diyorsa, sen aksini biliyor olsan bile cevap metne göre verilir. Dünya bilgin bu soruda işe yaramaz.
3. Bulamayınca False demek
En yaygın hata. Bulamamak Not Given'ın tanımıdır. False demek için metinde çelişen bir cümle göstermen gerekir.
4. Benzer kelimeye atlamak
İfadedeki bir kelimeyi metinde görünce hemen karar verme. Aynı kelime farklı bir bağlamda geçiyor olabilir. Cümlenin tamamını oku.
5. Yanlış kelimeyle yazmak
Soru TRUE/FALSE/NOT GIVEN diyorsa YES yazma. YES/NO/NOT GIVEN diyorsa TRUE yazma. Doğru bilip yanlış kelime yazmak puan kaybettirir — bu en can sıkıcı hata türü.
Yes/No/Not Given ile farkı
Çözüm mantığı birebir aynıdır. Fark şu: True/False/Not Given olgusal bilgiyi sorgular, Yes/No/Not Given ise yazarın görüşünü. İkincisinde "yazar buna katılıyor mu?" diye sorarsın.
Sık sorulan sorular
Not Given sorularında ne kadar süre harcamalıyım?
İlgili paragrafı bulup iki kez okuduktan sonra kanıt yoksa cevap Not Given'dır. Bir soruya 90 saniyeden fazla verme — aramaya devam etmek çoğu zaman yanlış cevaba götürür.
Sorular metinde sırayla mı gelir?
Evet. Bu soru tipinde sorular metindeki bilgi sırasını takip eder. Bu kuralı kullanmak arama alanını daraltır.
Kaç Not Given çıkar?
Sabit bir sayı yok. Ama bir seride hiç Not Given çıkmaması alışılmadıktır. Yedi soruluk bir sette hiç Not Given işaretlemediysen cevaplarını bir kez daha gözden geçir.
Tahmin etmeli miyim?
Kesinlikle. Yanlış cevap ceza getirmez. Emin olamadığın soruyu boş bırakma — Not Given yaz ve geç.
Bu soru tipini şimdi dene
Sodivia'da gerçek sınav formatında Reading testleri var. Her yanlışında sadece doğru cevabı değil, neden yanlış yaptığını da görüyorsun.
Reading testine başla